Tuzak nöropatileri, bir sinirin vücut içinde geçtiği anatomik kanalda sıkışması veya baskı altında kalması sonucu gelişen sinir hasarı durumlarıdır. En sık görülen iki formu karpal tünel sendromu (bilekte median sinir sıkışması) ve ulnar oluk sendromu (dirsekte ulnar sinir sıkışması) olarak bilinir.
Bu nöropatilerde temel mekanizma, sinirin mekanik basıya maruz kalmasıdır. Uzun süreli baskı, sinir iletimini yavaşlatır ve sinirin beslenmesini bozar. Sonuçta uyuşma, karıncalanma, ağrı ve kas zayıflığı gibi belirtiler ortaya çıkar.
Karpal tünelde genellikle tekrarlayıcı el hareketleri, klavye kullanımı, el bileğini uzun süre bükük tutmak gibi durumlar etkiliyken; ulnar oluk sendromunda dirseği sürekli bükmek, başa dayamak veya travmalar sık nedenler arasındadır.
Tuzak nöropatileri, periferik sinir sistemi hastalıkları içinde oldukça yaygındır ve erken dönemde fark edildiğinde tamamen düzeltilebilir. Gecikmiş vakalarda ise sinir hasarı kalıcı hale gelebilir.
Bu nedenle erken tanı, uygun istirahat, fizik tedavi ve ergonomik düzenlemelerle hasarın ilerlemesi önlenebilir.
Karpal Tünel Sendromu: Belirtiler, Nedenler ve Tanı Yöntemleri
Karpal tünel sendromu, bilekte yer alan median sinirin el bileği seviyesinde sıkışmasıyla oluşur. Bu sinir, başparmak, işaret ve orta parmakta duyuyu ve bazı el kaslarının hareketini kontrol eder.
Sıkışma olduğunda en tipik belirti, parmaklarda uyuşma ve gece artan ağrıdır. Hastalar sabahları ellerinde şişlik ve sertlik hissedebilir.
Karpal tünel genellikle tekrarlayan el hareketleri, uzun süreli bilgisayar kullanımı, hormonal değişiklikler (örneğin gebelikte ödem), diyabet veya tiroit hastalıkları gibi durumlarda gelişir.
Fizik muayenede Tinel ve Phalen testleri tanıda yardımcıdır. Ancak kesin değerlendirme için elektromiyografi (EMG) testi yapılır. EMG, sinir iletim hızını ölçerek sıkışmanın derecesini belirler.
Erken dönemde bileklik kullanımı, el istirahati ve ergonomik düzenleme ile iyileşme mümkündür. Ancak ileri evrelerde sinir hasarı belirginleşirse cerrahi gevşetme (karpal tünel dekompresyonu) gerekebilir.
Karpal tünel sendromu, el uyuşması ve güç kaybının en sık nedenlerinden biridir. Bu nedenle belirtiler başladığında erken değerlendirme büyük önem taşır.
Ulnar Oluk Sendromu: Dirsekte Sinir Sıkışması ve Klinik Özellikleri
Ulnar oluk sendromu, dirseğin iç kısmında bulunan ulnar sinirin sıkışmasıyla oluşan bir tuzak nöropatisidir. Bu sinir, elin küçük parmağı ve yüzük parmağının bir kısmının duyusunu sağlar, ayrıca elin ince kas hareketlerini kontrol eder.
Dirsek bölgesindeki sinir, “ulnar oluk” adı verilen dar bir kanaldan geçer. Dirseğin sık sık bükülmesi, sert yüzeylere yaslanmak veya travma bu bölgede sinir basısına neden olabilir.
Belirtiler genellikle dirseğin arkasında ağrı, küçük parmakta uyuşma ve el kaslarında güçsüzlük şeklindedir. Hastalar çoğunlukla gece artan uyuşmalardan şikayet eder.
İleri vakalarda elin iç kaslarında erime (atrofi) görülebilir ve kavrama gücü azalır.
Tanıda fizik muayene bulguları kadar EMG de önemli rol oynar. EMG, ulnar sinir iletiminde yavaşlama olup olmadığını ortaya koyar.
Tedavi süreci genellikle elin istirahati, dirsek pozisyonunun düzenlenmesi ve gerekirse sinir üzerindeki basının cerrahi olarak kaldırılmasıyla yürütülür.
Ulnar oluk sendromu, özellikle masa başında dirseğini dayayan kişilerde veya tekrarlayan el hareketleri yapan meslek gruplarında daha sık görülür.
Tuzak Nöropatilerinde EMG’nin Rolü
EMG (Elektromiyografi), tuzak nöropatilerinin tanısında altın standart testlerden biridir.
Sinirlerin elektriksel iletimini ölçerek sıkışmanın varlığını, yerini ve şiddetini belirler. Özellikle karpal tünel ve ulnar oluk sendromlarında EMG, klinik bulguların doğrulanmasında önemli rol oynar.
EMG sayesinde sinir hasarının geçici mi yoksa kalıcı mı olduğu anlaşılır. Testte sinire küçük elektriksel uyarılar verilir ve kasın buna verdiği yanıt ölçülür. Eğer sinir sıkışmışsa, sinyal iletim hızı azalır.
Ayrıca EMG, aynı anda birden fazla sinir etkilenmiş mi, yoksa sıkışma başka bir bölgede mi kaynaklanıyor, bu sorulara da yanıt verir.
Karpal tünel ve ulnar oluk sendromları dışında, radial sinir sıkışmaları veya peroneal sinir basıları gibi diğer tuzak nöropatilerde de EMG tanıya katkı sağlar.
Test ağrısız veya minimal rahatsızlıkla uygulanabilir ve ortalama 20–30 dakika sürer.
Sonuç olarak EMG, sadece tanıda değil, tedavi sonrasında iyileşmenin izlenmesinde de önemli bir araçtır.
Tuzak Nöropatilerinde Tedavi Yaklaşımları: Cerrahi Olmayan ve Cerrahi Seçenekler
Tuzak nöropatilerde tedavi, sinir üzerindeki baskının azaltılmasına ve sinir fonksiyonlarının korunmasına yöneliktir. Erken evrelerde cerrahi dışı tedaviler genellikle yeterlidir.
Bu dönemde bilek veya dirseği sabit tutan ateller, ergonomik düzenlemeler, el bileği egzersizleri ve fizik tedavi uygulamaları kullanılır.
Ağrıyı ve ödemi azaltmak için bazı ilaçlar veya lokal enjeksiyonlar da uygulanabilir.
Ancak sinir hasarı ilerlemiş, kas güçsüzlüğü başlamış veya EMG’de ileri düzey sıkışma saptanmışsa cerrahi tedavi gündeme gelir.
Cerrahide amaç, sinirin geçtiği kanalı genişletmek veya sıkışmaya neden olan dokuyu gevşetmektir.
Karpal tünelde bu işlem genellikle “karpal tünel gevşetme ameliyatı” olarak bilinirken, ulnar oluk sendromunda sinirin yerinin değiştirilmesi (transpozisyon) uygulanabilir.
Ameliyat sonrası fizik tedavi süreci, kasların yeniden güçlenmesini sağlar ve sinir iletimini destekler.
Erken tanı ve uygun tedaviyle çoğu hasta normal el fonksiyonuna dönebilir.
