Sinir ileti incelemeleri, iğne EMG ve tek lif EMG bir takım hastalıkların tanısının konmasına, diğer olası tanıların dışlanmasına yardımcıdır. Sadece tanı boyutu ile değil, EMG tetkiki hastalığın tipini, şiddetini, dönemini, kötüleşip kötüleşmediğini ve hatta akıbetini de gösterir. Bu gözle bakıldığında EMG incelemesi, nöromüsküler hastalıklara tanı koyarken, tedavi planlarken ve tedavi etkinliğini izlerken hekime yardımcı olur, diyebiliriz.
İçindekiler
Sinir Yaralanmaları
Delici, batıcı veya kesici yaralanmalar sinirlere zarar verebilir. Kimi kez, kırıklar, eklem çıkıkları da olay yerindeki siniri hasarlandırır. Cerrahlar söz konusu yaralanmaya müdahale ederken, eşlikçi herhangi bir sinir hasarının olup olmadığını bilmek isterler. İşte bu durumda yapılacak bir EMG incelemesi hangi sinirin, neresinde, ne tip ve şiddette bir lezyon olduğunu gösterir. Hastanın tedavi planlanması, klinik bulguların yanı sıra bu EMG verilerine göre şekillendirilir. Uygulanan tedaviyi takiben sinirin iyileşmesi de yine ardı sıra yapılacak EMG ölçümleri sayesinde objektif olarak tespit edilir.
Sinir Sıkışmaları (Sinir Tuzaklanmaları)
Kol ve bacaklar boyunca seyreden sinirler bazen yapısal olarak dar hacimli tünellerden geçip yoluna devam eder. Bu özellik, söz konusu sinirlerin ufak çaplı fakat tekrarlayan travmalara maruz kalmasına yol açar. “Sinir tuzaklanması” veya “tuzak nöropatisi” olarak adlandırılan bu durum, kollarda en çok bilek düzeyinde medyan sinirin, dirsek düzeyinde de ulnar sinirin etkilenmesine yol açar. Medyan sinirin bilek düzeyinde sıkıştığı tuzak nöropatisi “bilek kanalı sendromu (karpal tünel sendromu)”, ulnar sinirin dirsek düzeyinde etkilendiği tuzak nöropatileri ise “ulnar oluk ve kübital tünel” sendromları olarak bilinir. Her iki durumda da hasta, bahsi geçen sinirlerin uyardığı alanda kuvvet kaybı, uyuşma, karıncalanma, hissizlik, yanma ve ağrı duyumsar. Bu hastalarda yapılacak EMG incelemesi, medyan veya ulnar sinirin, tek ya da iki yanlı olacak şekilde tuzaklanıp tuzaklanmadığını ortaya koyar. Tanıya katkısı olduğu kadar, EMG incelemesi ile bu tuzaklanmadan mütevellit sinirdeki etkilenmenin şiddeti de anlaşılır.
Bu tespit, hastanın tedavisinin planlanmasında, klinik öz niteliklere ek olarak destekleyici bilgi sunar. Tedavi sonrası seyrin izlenmesinde de EMG incelemesine başvurulabilir. Tuzak nöropatisi ön tanısı olan hastalarda yapılacak EMG tetkiki, tuzak nöropatisinin ayırıcı tanısına giren diğer kas – sinir hastalıklarının varlığını da irdeler.
Boyun Ve Bel Fıtıklarına Bağlı Sinir Hasarı (Radikülopatiler)
Bel veya boyun bölgesindeki fıtıklaşma, sadece ait olduğu bölgede ağrı ve tutulmaya yol açabileceği gibi kola veya bacağa vuran ağrı, uyuşma, yanma, batma ve hatta kuvvet kaybına sebep olabilir. Bu şikâyetlerin varlığı, söz konusu fıtığın kaynaklandığı seviye veya altında omurilikten çıkıp kola veya bacağa uzanan sinirleri basıya uğrattığını klinik olarak gösterir. EMG incelemesi ile hangi sinir kökünün, ne tipte, ne şiddette etkilendiği, etkilenmenin eski veya yeni, aktif veya inaktif dönemde olduğu anlaşılır. Tüm bu ek bilgiler, hastanın tedavi yönlendirmesinde ve sürecin takibinde kıymetlidir.
Çoklu Sayıda Sinirin Etkilendiği Durumlar (Polinöropatiler)
Polinöropatiler, kol ve bacaklarda seyretmekte olan duyu ve hareket sinirlerinin simetrik veya asimetrik olarak elektriği iletemez olduğu hastalıklardır. Yavaş gelişip başlangıcı eski olan polinöropatilerin yanı sıra ani gelişip hastayı hızla güçsüz bırakan polinöropati çeşitleri de vardır. EMG incelemesi ile polinöropati varlığı, tipi, şiddeti ortaya konur. Bu objektif tespit, hekime, hastasını tedaviye yönlendirirken ilave bilgi sağlar.
Hareket Hücre (Motor Nöron) Hastalıkları
Hareketi sağlayan motor nöronlar hastalanarak beyinde ve/veya omurilik düzeyinde iş görmez hale geldiğinde durum, kendisini kas güçsüzlüğü, kas erimesi bazen kramp ve seğirmeler ile ortaya koyar. Kimi hastada konuşma, yutma, çiğneme ve solunum kasları da etkilenir. Ağrı ve duysal şikâyetlerin geri planda olduğu bu hastalıklar “motor nöron hastalıkları” olarak bilinir ve bu ana başlık altında onlarca tip yer alır. EMG incelemesi, hastadaki ağrısız, sızısız kas güçsüzlüğünün motor nöron hastalıklarından birisi yüzünden mi geliştiğini söyler. Tutulumun yaygınlığı, şiddeti ve dönemi hakkında bilgi verir. Tüm bu öz nitelikler tanı, tedavi planlaması ve takip sürecinde hekime yardımcıdır.
Kas Hastalıkları (Miyopatiler)
Gücümüzü, kuvvetimizi veren kasların giderek işini yapamaz hale geldiği fakat sebebin, bu kaslara hareket emri getiren motor nöronlarda ve hareket sinirlerinde değil, bizzat kasların kendisinde olduğu bir hastalık grubudur. Bu hastalarda yapılacak EMG incelemesi sorunun kasın kendisinde tezahür ettiğini gösterir, miyopati tanısını koydurur ve etkilenen kas gruplarının dağılımı hakkında fikir verir. Miyopati alt tipinin belirlenmesi içinse çoğu zaman genetik, immünolojik testlere ve/veya kas biyopsisine ihtiyaç duyulur.
Sinir – Kas Kavşak Hastalıkları
Hareket sinirinin ucundaki elektriğin, kas lifine aktarıldığı bu kavşaklar, “miyasteni” gibi hastalıklarda ve botoks uygulanan kaslarda işlev görmez olur. Hastada göz kaslarını, mimik kaslarını, yutma, çiğneme, dil kaslarını, kol ve bacak kaslarını tutan güçsüzlük ortaya çıkar. Ağrı veya duysal yakınma olmaksızın yaşanan bu zaaf, aynı zamanda, dalgalanan niteliktedir. Başka bir deyişle hasta kimi zaman daha kuvvetli, kimi zaman daha güçsüz ve yorgun olur. Bu hastalarda yapılacak ileri EMG (tek lif EMG, ardışık sinir uyarımı) incelemeleri, hastayı hekime getiren güçsüzlüğün sebebinin sinir – kas kavşağındaki iletim kusuru olduğunu teşhis eder, ayırıcı tanıda objektif bilgi sağlar, tedavi planlanmasında önemlidir.
